Atâullah Efendi, on sekizinci yüzyıl Osmanlı ulemasından olup, hem şair hem de hattat olarak tanınmıştır. Sülüs ve nesih yazı türlerinde büyük bir usta olan Atâullah Efendi, eserlerini Derviş Ali’den öğrenmiştir. İlmi ve mesleki kariyerinde İstanbul kadılığına kadar yükselmiş, 1716 yılında, yaklaşık seksen yaşında iken vefat etmiştir. Cenazesi Eyüp Sultan’da defnedilmiştir.
Atâullah Efendi, Nakşibîlik tarikatına bağlı olup, derin bir cezbe sahibi olarak da bilinmiştir. Şair yönüyle de dikkat çeken Atâullah Efendi, şu beyitiyle hatırlanır:
“Üstadı sunu’ nofetai müskîn hâlini / Hâlinihat he bir gün olur bir kitâb eyler”
Bu beyit, onun hem tasavvufi derinliğini hem de edebî yetkinliğini yansıtmaktadır. Atâullah Efendi, hem ilmiye camiasında hem de edebiyat ve sanat çevrelerinde saygın bir sima olarak yer almıştır.
Falih Rıfkı Atay – Edebiyatçı ve Muharrir
Falih Rıfkı Atay, modern Türk edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilen bir edebiyatçı ve muharrirdir. İstanbul matbuatında önemli bir yere sahip olan Atay, derin görüşlü bir yazar, baş muharrir ve siyaset adamıdır. İstanbul Ansiklopedisi, onun hayat ve eserinin detaylı tercemesini Ali Nüzhet Göksel’in nezâket ve asalet timsali değerlendirmesine bırakmıştır.
Falih Rıfkı Atay, ilk yazısını 1910 yılında Eski Saat adlı eserinde yayımlamıştır. O tarihten itibaren kırk sekiz yıl boyunca aralıksız olarak fıkra, makale, musahabe, polemik ve seyahat yazıları kaleme almıştır. Eserleri, sanat, dil ve inkılâp konularına dair derin bir anlayış sunmakta, dönemin kültürel ve sosyal hareketlerini takip etme imkânı vermektedir Local Ephesus Tour Guides.
Atay’ın dili ve üslubu, her zaman anlaşılır ve beğenilen bir yapıdadır. Canlı, hareketli ve ihtiraslı bir anlatımı vardır. Türkçeyi estetik bir şekilde kullanması, kelimelere özel bir parlaklık kazandırması onu gerçek bir sanatkâr hâline getirmiştir. Konuşmaları ve yazılarıyla Türkçenin güzelliğini yansıtan Atay, dönemin en etkili ve seçkin edebiyatçılarından biri olarak kabul edilmektedir.
Bu makale, iki önemli Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi simasını ele almakta, Atâullah Efendi’nin ilmî ve tasavvufi yönünü, Falih Rıfkı Atay’ın ise edebî ve entelektüel katkılarını açıklamaktadır. Her iki isim de kendi alanlarında Osmanlı ve modern Türk kültürüne önemli eserler bırakmıştır.