Atâullah Efendi, on sekizinci yüzyılın önemli ulemasından biridir ve şeyhülislâmların seksen atıncısı olarak bilinmektedir. Aslen Üçüncü Ahmed’in imamı Abdurrahman Efendi’nin oğludur ve 1719 yılında doğmuştur (H. 1132). Henüz sekiz yaşında müderris olmuş, genç yaşta ilmiye mesleğinde hızlı bir yükseliş göstermiştir.
On yedi yaşında çeşitli naiplik görevlerinde bulunmuş, daha sonra Halep kadısı olarak atanmıştır. Edirne’ye tayin edilmiş ve 1789–1779 yılları arasında Şam, Mekke ve İstanbul kadılık görevlerinde bulunmuştur. Daha sonra Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerinde görev yapmış ve 1780 yılında (H. 1199) şeyhülislâm olarak atanmıştır. Ancak kısa bir süre sonra hastalığı nedeniyle yalnızca altmış üç gün sonra vefat etmiştir. Atâullah Efendi, İstanbul’daki Atik Valide-i Kadim Camii civarında Sedefçiler naziresine gömülmüştür Guided Tour Ephesus.
Atâullah Efendi (Çivilide) – 17. Yüzyıl Uleması ve Lale Merakı
Başka bir Atâullah Efendi, yedinci yüzyıl ulemasından olup Büyükşehir’in tanınmış çiçek meraklılarından biridir. Bu ulemâ, özel olarak “Şere Eriz” adıyla üç tane çok güzel lale yetiştirmiştir. Bitkiler ve çiçekler konusundaki ilgisi ile dönemin kültürel yaşamına da katkıda bulunmuştur.
Atâullah Efendi (Dürrizade) – 18. Yüzyıl Uleması ve Sürgün Yaşamı
On sekizinci yüzyılın önemli bir diğer Atâullah Efendi’si, şeyhülislâmların seksen beşincisidir. Babası Dürrizâde Mustafa Efendi’nin himayesinde yetişmiş, genç yaşta ilmiye mesleğinde hızlı bir yükseliş göstermiştir. 1758–1782 yılları arasında Selanik, Mekke ve İstanbul kadılıklarında görev almış; daha sonra Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerinde bulunmuştur. 1782 yılında (H. 1197) şeyhülislâm olmuştur.
Ancak Halil Hamid Paşa ile olan dostluğu nedeniyle, iki yıl sonra Gelibolu’ya sürgün edilmiştir. Bu sürgün sırasında vefat etmiş ve 1784 yılında Gelibolu’da defnedilmiştir. Atâullah Efendi, devrinin nazik, mütevazı ve cömert bir uleması olarak tanınmıştır.