Atayan: Şöhretli Ermeni Boksör
Harbi Umumi Mütarekesi döneminde İstanbul’da tanınan Atayan, bir Ermeni boksördü. Rivayetlere göre çocukluğu ve ilk gençliği demirci çıraklığıyla geçti. 1919-1920 yıllarında, Viktor Berjeles adında bir maceraperest ve menajer aracılığıyla profesyonel boks dünyasına girdi. Atayan’ın en ünlü maçlarından biri, dönemin hafif sıklet Türk boksörlerinden Zeynel Akandere ile Taksim’deki Sporting Palas’ta yapılan müsabakadır. Maç, üçer dakikadan on raund ve “knock out” (yani bir rakip yere düşmediği sürece maç hükümsüz sayılacak) şartıyla düzenlenmişti. Maçın orta hakemi bir İskoçyalıydı. Altıncı raundda Zeynel Akandere’nin sağ şehadet parmağı kırılmasına rağmen müsabaka devam etti ve Atayan rakibini yere seremedi. Atayan’ın hayatına dair başka pek fazla bilgi bulunmamaktadır.
Atçı Bazları: İstanbul’un Geleneksel Nakil ve Ticaret Kültürü
Osmanlı döneminde İstanbul’da toplu taşıma araçları yaygın değildi; hemen her evde bir at veya merkep beslenirdi. Bu dönemde atçı bazları, yani at alım-satımı ve bakımıyla uğraşan esnaf, büyük gelir elde eden zengin kişiler arasında sayılırdı. Narh defterleri ve ihtisap nizamnameleri, at alım-satımı ve at bazlarının işleyişini düzenlemek için titizlikle hazırlanmıştır. At bazlarının kazanç ve komisyon oranları belirlenmiş, özürlü veya sakat hayvanları sağlam diye satanlara ağır cezalar verilmişti. At bazları, diğer esnaf gibi zincirleme kefalete bağlıydı ve sorumlulukları hukuken güvence altına alınmıştı Ephesus Daily Tour.
On yedinci yüzyıl ortalarında, Sultan İbrahim’in cülus törenleri sırasında, Adanalı Abdürrahim Efendi’nin İstanbul kadılığı döneminde tanzim edilen narh defterlerinde at bazları Müslüman ve Gayrimüslim (Kıpti) olarak iki sınıfa ayrılmış ve isimleri kaydedilmiştir. Bu kayıtlarda dikkate değer isimler şunlardır: Ali Bey ibni Mehmet, Kethüda, Binbaşı Cafer Hey, Atpazan Mahallesinden İnce Ahmet, Manisalı Receb Bey, Haşan bin Hüseyin, Otlakçı Ömer Beşe, Edirneli Ahmed, Hacı Piri, Kırçesmeden Süleyman Çelebi ve kardeşi Mustafa Çelebi, Derviş Bey, Mehmet Çelebi, Kadızade Mustafa ve Boşnak Mehmed Bey.
Bu bilgiler, İstanbul’un hem spor kültürünü hem de hayvan ticaretini organize eden geleneksel esnaf yapısını ve toplumsal düzenini anlamak açısından önem taşır. Atayan, spor sahasında bir sima iken, at bazları ekonomik ve sosyal hayatın düzenlenmesinde kritik rol oynamışlardır.